Obecny, trójstopniowy podział administracyjny (województwa, powiaty, gminy) funkcjonuje od 1 stycznia 1999 roku (podstawa prawna: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym).
Siedzibą władz gminy jest miejscowość Stary Lubotyń.
Zakres działania i zadania gminy określa ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2025 r. poz. 1453 z późn. zm.).
Gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.
Do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty.
W szczególności zadania własne obejmują sprawy:
1) ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej;
2) gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego;
3) wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz;
4) działalności w zakresie telekomunikacji;
5) lokalnego transportu zbiorowego;
6) ochrony zdrowia;
7) pomocy społecznej, w tym ośrodków i zakładów opiekuńczych;
8) wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej;
9) gminnego budownictwa mieszkaniowego;
10) edukacji publicznej;
11) kultury, w tym bibliotek gminnych i innych instytucji kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami;
12) kultury fizycznej i turystyki, w tym terenów rekreacyjnych i urządzeń sportowych;
13) targowisk i hal targowych;
14) zieleni gminnej i zadrzewień;
15) cmentarzy gminnych;
16) porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli oraz ochrony przeciwpożarowej i przeciwpowodziowej, w tym wyposażenia i utrzymania gminnego magazynu przeciwpowodziowego;
17) ochrony ludności i obrony cywilnej, w tym tworzenia i utrzymywania zasobów ochrony ludności, z wyłączeniem zadań określonych w ustawie z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej (Dz. U. poz. 1907) jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej;
18) utrzymania gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz obiektów administracyjnych;
19) polityki prorodzinnej, w tym zapewnienia kobietom w ciąży opieki socjalnej, medycznej i prawnej;
20) polityki senioralnej;
21) wspierania i upowszechniania idei samorządowej, w tym tworzenia warunków do działania i rozwoju jednostek pomocniczych i wdrażania programów pobudzania aktywności obywatelskiej;
22) promocji gminy;
23) współpracy i działalności na rzecz organizacji pozarządowych oraz podmiotów wymienionych w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie;
24) współpracy ze społecznościami lokalnymi i regionalnymi innych państw.
Ustawy mogą nakładać na gminę obowiązek wykonywania zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, a także z zakresu organizacji przygotowań i przeprowadzenia wyborów powszechnych oraz referendów.
Zadania z zakresu administracji rządowej gmina może wykonywać również na podstawie porozumienia z organami tej administracji.
Gmina może wykonywać zadania z zakresu właściwości powiatu oraz zadania z zakresu właściwości województwa na podstawie porozumień z tymi jednostkami samorządu terytorialnego.
Gmina posiada osobowość prawną. Samodzielność gminy podlega ochronie sądowej.
O ustroju gminy stanowi jego statut. Statut Gminy Stary Lubotyń został przyjęty uchwałą Nr III/19/19 Rady Gminy Stary Lubotyń z dnia 28 grudnia 2018 r.
Organami Gminy Stary Lubotyń są:
- WÓJT GMINY
-RADA GMINY
Wójt Gminy reprezentuje gminę na zewnątrz.
Gmina Stary Lubotyń posiada herb i flagę ustanowione uchwałą Nr XXVIII/142/09 Rady Gminy w Starym Lubotyniu z dnia 6 sierpnia 2009 r.